Przepuklina pępkowa – leczenie chirurgiczne

Przepuklina pępkowa to jedna z najczęściej występujących przepuklin w obrębie jamy brzusznej. Choć często pojawia się u dzieci, u których zazwyczaj zanika samoistnie, może również dotyczyć osób dorosłych – zwłaszcza po ciąży, porodzie, przebytych operacjach w okolicy pępka lub urazach. Częstym czynnikiem ryzyka jest także otyłość oraz znaczne osłabienie mięśni brzucha. Przepuklina pępkowa nie tylko wpływa na wygląd, ale przede wszystkim może powodować dolegliwości bólowe, dyskomfort i ograniczenie aktywności. Chirurgiczne leczenie przepukliny przywraca prawidłową strukturę ściany brzucha, zapobiega jej powiększaniu się i znacząco poprawia jakość życia pacjenta.

Czynniki ryzyka przepukliny pępkowej

Do czynników zwiększających ciśnienie w jamie brzusznej i sprzyjających powstawaniu lub powiększaniu się przepukliny należą m.in. otyłość, ciąża, przewlekły kaszel, nawracające zaparcia i silne parcie przy wypróżnianiu, przerost prostaty powodujący parcie podczas oddawania moczu u mężczyzn, wodobrzusze oraz ciężka praca fizyczna i częste dźwiganie. W profilaktyce istotne jest leczenie przewlekłego kaszlu i zaparć, utrzymanie prawidłowej masy ciała oraz ograniczenie czynników powodujących długotrwały wzrost ciśnienia w jamie brzusznej.

Na czym polega przepuklina pępkowa?

Przepuklina pępkowa powstaje, gdy część narządów lub tkanek – najczęściej jelita i otrzewna – przemieszcza się poza jamę brzuszną przez osłabione miejsce w okolicy pępka. Objawia się to widocznym uwypukleniem lub zgrubieniem w tym rejonie, które może powiększać się podczas kaszlu, wysiłku fizycznego czy dźwigania. Z czasem przepuklina może powodować ból, uczucie ciągnięcia i napięcia w dolnej części brzucha.

W przypadku uwięźnięcia przepukliny potrzebna jest pilna pomoc lekarska. Niepokojące objawy to m.in. nagły lub szybko nasilający się ból, twarde i trudne do odprowadzenia uwypuklenie, zaczerwienienie lub zmiana koloru skóry nad przepukliną, nudności i wymioty, gorączka oraz objawy niedrożności jelit, takie jak zatrzymanie stolca lub gazów. W takiej sytuacji nie należy czekać na planową konsultację.

Wskazania do operacji

U dorosłych decyzję o leczeniu chirurgicznym podejmuje się po konsultacji i ocenie ryzyka. Do częstych wskazań należą:

• ból lub dyskomfort utrudniający codzienną aktywność,
• powiększanie się przepukliny,
• epizody uwięźnięcia lub trudna odprowadzalność przepukliny,
• nawracające podrażnienie lub stany zapalne skóry nad przepukliną,
• praca albo aktywność powodująca częsty wzrost ciśnienia w jamie brzusznej, gdy zabieg ma ograniczyć ryzyko powikłań.

Jak wygląda zabieg?

Operacja przepukliny pępkowej polega na odprowadzeniu narządów i tkanek, które przemieściły się poza jamę brzuszną, oraz na wzmocnieniu osłabionego miejsca. Chirurg wykonuje półokrągłe nacięcie wokół pępka, oddziela lub otwiera worek przepuklinowy i odprowadza jego zawartość na właściwe miejsce. W przypadku małych ubytków możliwe jest proste zszycie wrót przepukliny bez użycia siatki. Przy większych lub nawrotowych przepuklinach stosuje się siatkę syntetyczną, której rodzaj i położenie dobiera się indywidualnie do wielkości ubytku i warunków anatomicznych.

W chirurgii przepuklin stosuje się również techniki małoinwazyjne, w tym laparoskopię, a w wybranych ośrodkach także chirurgię robotyczną. Wybór metody zależy od wielkości i lokalizacji przepukliny, tego, czy jest to przepuklina nawrotowa, stanu pacjenta oraz doświadczenia zespołu. Opis na tej stronie dotyczy przede wszystkim klasycznej metody otwartej.

Zabieg wykonywany jest zazwyczaj w znieczuleniu ogólnym i trwa około 1–2 godzin. Dzięki prowadzeniu cięcia w okolicy pępka blizna może pozostać dyskretna, a pępek po wygojeniu zachowuje naturalny wygląd.

Przygotowanie do zabiegu

Diagnostyka

Rozpoznanie przepukliny pępkowej najczęściej stawia się na podstawie wywiadu i badania fizykalnego. W przypadkach wątpliwych lub gdy lekarz potrzebuje dokładniejszej oceny przed planowaniem zabiegu, pomocne może być USG jamy brzusznej lub okolicy pępka.

Wymagane badania i przygotowanie

Operacja przepukliny pępkowej jest zabiegiem planowym, dlatego wymaga wcześniejszej konsultacji chirurgicznej i wykonania podstawowych badań laboratoryjnych: morfologii, parametrów krzepnięcia (APTT, INR), glukozy, elektrolitów, kreatyniny, mocznika, EKG, oznaczenia grupy krwi oraz badania ogólnego moczu. Zakres badań może zostać rozszerzony w zależności od wieku, chorób przewlekłych i zaleceń anestezjologa.

Na około tydzień przed operacją należy omówić z lekarzem stosowane leki przeciwkrzepliwe, przeciwpłytkowe i niektóre leki przeciwzapalne. Nie wolno odstawiać ich samodzielnie. W dniu operacji należy przestrzegać zaleceń dotyczących pozostawania na czczo. Standardowo pokarmów stałych nie spożywa się przez co najmniej 6 godzin przed znieczuleniem; zasady dotyczące klarownych płynów ustala klinika i anestezjolog indywidualnie, zgodnie z aktualnym protokołem znieczulenia.

Rekonwalescencja po operacji

Po zabiegu pacjent pozostaje w klinice przez 1 dobę. Przez pierwsze dni należy unikać wysiłku fizycznego, dźwigania i gwałtownych ruchów. Wskazane może być noszenie specjalnego pasa brzusznego, który stabilizuje miejsce operacji i wspiera proces gojenia, zgodnie z zaleceniami operatora.

Opatrunki należy zmieniać regularnie, dbając o higienę rany. Szwy usuwa się zwykle po 7–10 dniach. Podstawowy okres rekonwalescencji trwa od około 2 tygodni do 2 miesięcy, natomiast pełny powrót do intensywnej aktywności fizycznej może zajmować około 3–6 miesięcy i zależy od rozległości zabiegu oraz przebiegu gojenia. W tym czasie należy stopniowo zwiększać aktywność zgodnie z zaleceniami lekarza oraz stosować dietę, która ogranicza zaparcia i silne parcie.

Przeciwwskazania do zabiegu

Choć u dorosłych leczenie chirurgiczne przepukliny pępkowej jest często zalecane, istnieją sytuacje, w których zabieg należy odroczyć do czasu poprawy stanu zdrowia. Do przeciwwskazań lub stanów wymagających wcześniejszego wyrównania należą:

• aktywne infekcje lub stany zapalne skóry i tkanki podskórnej,
• niewyrównana cukrzyca,
• zaburzenia krzepnięcia,
• niewydolność krążenia,
• choroba niedokrwienna serca i istotne zaburzenia rytmu,
• ciężkie, niewyrównane nadciśnienie tętnicze,
• ciąża,
• niedokrwistość wymagająca diagnostyki i wyrównania,
• zaburzenia elektrolitowe wymagające korekty przed operacją.